Piramidespel

In de Wet op de kansspelen staat dat het aanbieden of organiseren van een piramidespel zonder vergunning verboden is. Een piramidespel wordt daarmee gelijkgesteld aan een kansspel. Verwarrend is dat verschillende (oplichtings)praktijken in de volksmond als piramidespel worden aangemerkt, terwijl het volgens de wet maar heel zelden echt een piramidespel is. Als het geen piramidespel is zoals in de Wet op de kansspelen staat, is de Kansspelautoriteit niet bevoegd om op te treden. Dan zijn andere toezichthouders aan zet.

Wanneer een piramidespel?

Een piramidespel wordt in de Wet op de kansspelen omschreven als 'een gelegenheid waarbij deelnemers een goed afgeven of een verplichting aangaan teneinde daaruit een voordeel te verwerven dat geheel of ten dele afhankelijk is van de afgifte van een goed of het aangaan van een verplichting door latere deelnemers'. Met andere woorden: om in juridische zin van een piramidespel te kunnen spreken, moet het bij deelnemers duidelijk zijn dat hun rendement afhankelijk is van de inleg van nieuwe deelnemers die zij moeten aanbrengen. Er wordt beloofd dat als jij genoeg nieuwe deelnemers weet te werven, jij verder naar de top komt en geld gaat verdienen. Nieuwe deelnemers moeten ook weer zorgen voor aanwas.

Geldbloem

Een recent (november 2018) piramidespel dat is opgedoken is het spel ‘Geldbloem’. De Kansspelautoriteit waarschuwt mensen hiervoor. Mensen, vooral jongeren, worden via sociale media, met name Snapchat, Instagram en Facebook, uitgenodigd mee te doen aan dit spel. Dit spel vertoont alle kenmerken van een piramidespel. Via sociale media worden mensen opgeroepen geld in te leggen. Welk bedrag dat is, varieert. De Ksa heeft voorbeelden gezien van 20 euro en van 100 euro. Door een bedrag te storten, zou je je een plaats aan de buitenkant (de buitenste 'rang') van de bloem verschaffen. De bloem zou 4 rangen hebben. Door anderen te werven, zou je vervolgens naar het binnenste van de bloem opschuiven. Eenmaal daar aangekomen, zouden nieuwe deelnemers geld aan jou gaan betalen via een 'tikkie'.

Herkenningspunten (‘rode vlaggen’) om op aan te slaan:

  • Is het te mooi om waar te zijn?
  • Moet je snel handelen?
  • Krijg je ontwijkende antwoorden als je vraagt hoe het precies zit?
  • Word je als sukkel weggezet als je niet mee wilt doen?

Andere vormen van oplichting

Er is een dunne scheidslijn tussen piramidespelen en andere vormen van oplichting die vaak – ten onrechte – als piramidespel worden aangemerkt. Ponzifraude en Multi Level Marketing zijn bekende voorbeelden.

  • Ponzifraude (of ponzi scheme): hierbij worden mensen uitgenodigd deel te nemen aan een beleggingsproduct waarbij een hoog rendement wordt voorgespiegeld. Door te pronken met hoge rendementen, worden mensen verleid deel te nemen. Het geld dat zij inleggen, wordt door de organisator in zijn zak gestoken. Deelnemers worden bij ponzifraude dus niet verleid om andere deelnemers te werven. Meld een vermoeden van ponzifraude bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM). De AFM is toezichthouder op de financiële markten. Jouw melding kan ervoor zorgen dat de AFM nader onderzoek doet. Dat kan leiden tot een openbare waarschuwing.
  • Multi level marketing (of netwerkmarketing): hierbij is altijd sprake van de verkoop van een product of dienst. De verkoper verwerft inkomen doordat hij zelf producten verkoopt (die hij zelf goedkoop kan inkopen) én nieuwe verkopers werft. Een nieuwe verkoper staat een deel van het bedrag van zijn verkoop af aan degene die hem wierf. Zo ontstaat een bedrijfsmodel dat lijkt op een piramide. Bij multi level marketing, dat overigens onder bepaalde voorwaarden is toegestaan, is er anders dan bij piramidespelen, sprake van echte producten of diensten. De toezichthouder op het gebied van consumentenbescherming is de Autoriteit Consument en Markt.

Melden

Denkt u te maken hebben met een piramidespel? Doe melding via het formulier: illegaal kansspel

Denkt u te maken te hebben met ponzifraude of illegale multi level marketing? Neem contact op met de AFM of ACM of de politie (oplichting is strafbaar).